پوسیدگی دندان چیست؟

توسط: | برچسب ها: | دیدگاه ها: 0 | مهر ۳۰ام, ۱۳۹۶

پوسیدگی دندان توسط باکتری هایی ایجاد می شود که تولید اسید می کنند و مینای دندان و ساختار زیری آن یعنی عاج دندان را از بین می برند.
انواع مختلفی از باکتری بطور معمول در دهان انسان وجود دارد که یک لایه چسبناک به نام پلاک دندانی روی سطح دندان ایجاد می کنند. این پلاک دندانی علاوه بر باکتری، حاوی بزاق دهان، خرده های مواد غذایی و مواد طبیعی دیگری نیز می باشد.

dental plaque.jpg
پلاک دندانی لثه های عقب کشیده دندان و پلاک دندان

 

پلاک دندان در نواحی زیر تجمع پیدا می کند:
• شیارها و فرورفتگی های روی دندان خلف
• بین دندان ها
• اطراف پُرکردگی ها و روکش های مشکل دار
• نزدیک به لثه

این باکتری ها، قند و کربوهیدرات های موجود در غذا را تبدیل به اسید می کنند. این اسید، مواد معدنی موجود در مینای دندان را حل می کند و باعث ایجاد حفره کوچکی در آن می شود. این حفره به مرور زمان بزرگتر می شود و به عاج دندان که زیر مینای دندان قرار دارد می رسد. وقتی که مینای دندان و عاج دندان از زیر، خالی شدند فرو می ریزند و حفره تشکیل شده بزرگ تر می شود.

پوسیدگی دندان
پوسیدگی دندان در این شکل نشان داده شده است

 

 

اگر در این مرحله، پوسیدگی دندان برطرف نشود، باکتری ها به رشد خود ادامه داده و اسید ترشح می کنند. اسید پوسیدگی دندان را بیشتر و بیشتر می کند به طوری که نهایتا این پوسیدگی به مرکز دندان که حاوی بافت همبند ( عروق و اعصاب ) است می رسد.
اگر در اثر بیماری، لثه دندان عقب کشیده و ریشه دندان بیرون زده باشد، ریشه دندان با سرعت بیشتری دچار پوسیدگی می شود. چون ریشه دندان مینا ندارد. روی ریشه دندان به جای مینا، لایه ای به نام cementum وجود دارد که مثل مینای دندان ضخیم نیست. به همین علت اسید حاصل از باکتری ها با سرعت بیشتری در ریشه دندان ایجاد پوسیدگی می کند.

علائم و نشانه های پوسیدگی دندان

پوسیدگی دندان در مراحل اولیه، ممکن است علامتی نداشته باشد. ولی بعدها، وقتی مینا و عاج درگیر شدند، حساسیت به شیرینی و گرما و سرما ایجاد می شود.

 

نشانه ها و تشخیص پوسیدگی دندان

 

تشخیص پوسیدگی دندان

دندان پزشک با کمک دانش و ابزاری که دارد به تشخیص پوسیدگی دندان می پردازد. همچنین رادیوگرافی به دندان پزشک کمک می کند تا پوسیدگی های بین دندانی و پوسیدگی هایی که به عصب ( پالپ دندان) رسیده اند را تشخیص دهد. همچنین محصولات جدیدی برای یافتن پوسیدگی ها به دندان پزشک کمک می کند که در اصل رنگ های مایعی هستند که دندان پزشک این رنگ را روی دندان شما براش می کند و با آب می شوید. این رنگ، از نواحی که دچار پوسیدگی نیست کاملا شسته می شود و به نواحی پوسیده می چسبد.

 

2017-09-20_001610.jpg
رادیوگرافی دندانپزشکیدر مطب دکتر آذر اصلانی مقدم

 

 

مدت زمان ایجاد پوسیدگی

امکان اینکه در صورت مشخص شدن پوسیدگی در مراحل اولیه بتوان روند آن را معکوس کرد وجود دارد. مثلا لکه های سفید روی دندان، نشان از پوسیدگی در مراحل اولیه است که هنوز مینا را حل نکرده است. پس اگر جلوی آسیب اسیدی در این مرحله گرفته شود امکان این که دندان به صورت طبیعی ترمیم شود وجود دارد. ولی اگر مینای دندان تخریب شده باشد، امکان معکوس شدن روند پوسیدگی وجود ندارد. این که چند وقت طول می کشد تا پوسیدگی عمیق شده از فردی تا فرد دیگر متفاوت است و امکان دارد از چند ماه تا چند سال به طول بینجامد تا به مرحله دردناک شدن برسد.

پیشگیری از پوسیدگی دندان

جویدن آدامس های حاوی زایلیتول می تواند به کاهش رشد باکتری کمک کند. بر عکس قند معمولی، زایلیتول منبع غذایی باکتری ها نمی باشد. رعایت بهداشت شامل مسواک زدن و نخ دندان کشیدن و استفاده از دهان شویه و رعایت رژیم غذایی می تواند جلوی تولید اسید توسط باکتری ها را بگیرد. محیط دندان تا ساعت ها بعد از غذا خوردن اسیدی باقی می ماند. پس تا حد امکان بین وعده های غذایی، از میان وعده استفاده نکنید تا تولید اسید در دهان شما کمتر شود.

chweing gum.jpg
آدامس

 

 
راه دیگر برای پیشگیری از پوسیدگی دندان، استفاده از فلوراید است. فلوراید دندان را محکم می کند. در بعضی کشورها فلوراید را داخل آب آشامیدنی قرار داده اند. وجود فلوراید در آب آشامیدنی باعث می شود که در حین تشکیل دندان در ساختار آن فلوراید قرار بگیرد.
برای کودکانی که دندان های شیری دارند، امکان استفاده از وارنیش فلوراید وجود دارد تا دندان در برابر پوسیدگی در امان باشد.
در بیماران بالغ از سیلانت ها sealants استفاده می شود. سیلانت در عمق شیارهای سطح جونده دندان آسیای بزرگ قرار می گیرند و امکان نفوذ باکتری به داخل این شیارها را از بین می برد.

خلاصه پوسیدگی دندان

عامل ایجاد پوسیدگی دندان باکتری ها هستند. هر چه پوسیدگی دندان در دهان شما بیشتر باشد، نشان دهنده این است که باکتری بیشتری در دهان شما وجود دارد. اگر وضیعت فعلی بهداشت دهان و دندان شما و رژیم غذایی مصرفی شما باعث ایجاد پوسیدگی شده است، باید تغییری در عوامل بوجود آورنده اسید توسط باکتری ها ایجاد شود که شامل تغییر در بهداشت دهان و دندان یا تغییر در رژیم غذایی می باشد.
باکتری به همه سطوح حتی سطوح ترمیم شده دندان می چسبد. تمایل اتصال باکتری به سطوح ترمیم شده بیشتر از تمایل آن به اتصال به سطوح صاف دندان است. پس امکان دوباره پوسیده شدن نواحی ترمیم شده دندان در اثر عدم رعایت بهداشت وجود دارد.

چند نکته در مورد پوسیدگی دندان

نکته: پوسیدگی دندان اگر درمان نشود در دراز مدت می تواند باعث تشکیل کیست انتهای ریشه دندان شود.

 

پوسیدگی دندان یکی از علت های تشکلیل کیست دندان است!

در اکثر مواقع، کیست انتهای ریشه ی دندان در اثر عفونت ریشه دندان ایجاد می شود. عفونت ریشه ی دندان نیز به دلیل پوسیدگی دندان که به عصب رسیده ولی درمان نشده است ایجاد می شود. همچنین عفونت ریشه ی دندان، می تواند در اثر درمان ناقص ریشه دندان یا عصب کشی ناقص قبلی ایجاد شود. عفونت ریشه دندان موضعی بوده و در سیستم سلامت عمومی بدن مشکل ایجاد نمی کند. ولی باعث تحلیل استخوان در ناحیه شده و شانس حفظ همان دندان را کاهش می دهد. همچنین انجام درمان جایگزین مثل ایمپلنت را مشکل می کند. 

 

 

 

با دهان شویه ها می توان پوسیدگی دندان را کنترل کرد.

دهان شویه های درمانی، حاوی عناصر فعالی هستند که شرایطی مثل بوی بد دهان، التهاب لثه، پلاک دندان و پوسیدگی دندان را کنترل می کنند و یا کاهش می دهند.

 

پوسیدگی دندان یکی از علت های حساسیت دندان به غذاهای گرم و سرد است.

اگر ناراحتی فقط چند لحظه طول بکشد، نشان دهنده مشکل جدی نیست. ممکن است به دلایلی مثل وجود پوسیدگی مختصر، ترمیمی که در جای خود لق شده است و یا سطح عریان شده ریشه (به دلیل تحلیل لثه) بوجود آمده است.

 

 

 

نکته: پوسیدگی دندان با لیزر قابل رفع نمی باشد.

 

خمیردندان های ضدپوسیدگی چگونه عمل می کنند؟

برخی از خمیر دندان ها ضد پوسیدگی یا anti-cavity یا cavity fighter هستند. به آن معنا که با پوسیدگی دندان مبارزه می کنند. سد اول دفاعی دندان برای مبارزه با پوسیدگی دندان، مینای دندان است. بنا بر این اگر مینای دندان تقویت شود خمیر دندان استفاده شده موفق بوده است. این خمیر دندان ها ادعا می کنند که در داخل ساختارشان بیش از ۱۰۰۰ ppm فلوراید دارند. همچنین، در داخل فرمولاسیون این محصولات، مواد معدنی وجود دارد که اجزای تشکیل دهنده مینای دندان هستند. ترکیبات میکروکلسیم نیز وجود دارد که باعث می شود ساختار مینایی دندان که اولین سد دفاعی در برابر اسید تولید شده توسط باکتری ها می باشد تقویت شود. خصوصا در بیمارانی که شدت پوسیدگی بالایی دارند می تواند جلوی پوسیدگی مینای دندان را بگیرد.

سوال های شما در پوسیدگی دندان

سوال : چرا دندان من نیاز به روت کانال دارد؟

اگر پالپ دندان دچار التهاب یا عفونت شود، دندان نیاز به روت کانال دارد. التهاب یا عفونت دندان به دلیل پوسیدگی یا ضربه به دندان ایجاد می شود . درمان ریشه دندان باعث حفظ دندان و جلوگیری از انتشار عفونت می شود. یک انسان بالغ نیاز به پالپ ندارد ولی در دوران بچگی، وجود پالپ برای تکامل دندان وریشه آن لازم است.

 

عصب کشی

 

سوال : شکایت شایع بیماران درباره عصب کشی دندان چیست؟

در واقع شکستن دیواره دندان چیزی نیست که در اثر جویدن ساده خوراکی خاصی ایجاد شود. شکستن دیواره دندان به دلیل پوسیدگی است که مدتهای طولانی (۶ ماه تا دو سال) در ناحیه وجود داشته است و نادیده گرفته شده است. دیواره های دندان در اثر پوسیدگی وسیع، ضعیف شده و به مرور زمان این دیواره های ضعیف شده مستعد شکستگی می شوند و با جویدن هر چیز امکان شکستن آن وجود دارد. این حالت از شکستن دیواره های دندانی، بیشتر در پوسیدگی های بین دندانی رخ می دهد. شکایت شایع دیگر بیماران این است که قبل از سوراخ شدن دندان در اثر پوسیدگی، درد یا ناراحتی در این ناحیه نداشته اند و این اتفاق (سوراخ شدن دندان) به صورت ناگهانی و بدون پیش زمینه درد پیش آمده است. احساس درد یا حساسیت در صورت پوسیدگی دندان، یک قانون نیست. به این معنا که امکان دارد که دندان تا حد نیاز به درمان ریشه دندان پوسیده شده باشد ولی بیمار هیچ درد یا ناراحتی قبل از آن احساس نکرده باشد. این موضوع به مقدار زیادی آستانه درد افراد مختلف بستگی دارد. به این معنا که گاهی یک محرک کوچک در یک فرد می تواند ایجاد درد کند ولی در فرد دیگری محرک های بزرگ هم درد قابل توجهی ایجاد نمی کند. همچنین پدیده های بافت شناختی در تاج دندان نسبت به پوسیدگی ایجاد می شود، در میزان احساس درد نقش دارد که در این مبحث نمی گنجد. در نهایت، احتمال اینکه با وجود نیاز دندان به درمان ریشه دندان بیمار هیچ سابقه دردی نداشته باشد، وجود دارد.

 

عصب کشی

 

 

سوال : کانال دندان چیست؟

کانال دندانی در اصل مسیری است که بافت همبند از انتهای ریشه دارد. ناحیه تاجی دندان می شود. وجود بافت همبند به همراه اعصاب باعث می شود که دندان زنده باشد و در اصل حس داشته باشد. یعنی محرک های بیرونی مثل سرما، گرما را احساس کند. همین موضوع باعث می شود در صورت ایجاد پوسیدگی، در اکثر مواقع بیمار احساس درد دارد.

 

دندانپزشکی

 

سوال : تعریف روت کانال تراپی یا درمان ریشه دندان چیست؟

در عصب کشی بافت نازک و باریکی که در ریشه دندان وجود دارد و تا انتهای ریشه ادامه می یابد خارج میشود و با مواد جایگزین پر میشود . این بافت به دلیل پوسیدگی یا ضربه ملتهب یا عفونی شده است.

 

دندانپزشکی

 

سوال : کیست ریشه دندان چگونه ایجاد می شود؟

در اکثر مواقع، کیست انتهای ریشه ی دندان در اثر عفونت ریشه دندان ایجاد می شود. عفونت ریشه ی دندان نیز به دلیل پوسیدگی دندان که به عصب رسیده ولی درمان نشده است ایجاد می شود. همچنین عفونت ریشه ی دندان، می تواند در اثر درمان ناقص ریشه دندان یا عصب کشی ناقص قبلی ایجاد شود. عفونت ریشه دندان موضعی بوده و در سیستم سلامت عمومی بدن مشکل ایجاد نمی کند. ولی باعث تحلیل استخوان در ناحیه شده و شانس حفظ همان دندان را کاهش می دهد. همچنین انجام درمان جایگزین مثل ایمپلنت را مشکل می کند.

 

دندانپزشکی

 

سوال : چرا باید از نخ دندان استفاده کنیم؟

همانطور که احتمالاً می دانید، برس های مسواک توانایی تمیز کردن نواحی بین دندانی را ندارند. مسواک نمی تواند گیر مواد غذایی در بین دندان ها را که باعث پوسیدگی بین دندانی می شود تمیز کند. حتی در حالتی که سطح جونده ی دندان ترمیم شده است باز هم مسواک توانایی رفع کامل گیر غذایی را ندارد.

 

بهداشت دهان و دندان

 

سوال : چگونه می توان از پلاک دندانی خلاصی پیدا کرد؟

بهترین راه از بین بردن پلاک، با مسواک زدن و نخ دندان کشیدن است. مسواک زدن باعث حذف پلاک از سطح دندان می شود. سایز مسواک باید طوری باشد که با اندازه دهان شما هماهنگی داشته باشد و امکان دسترسی به همه نقاط را برای شما فراهم کند. بهتر است از خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنید که باعث محافظت دندان های شما از پوسیدگی می شود. نخ دندان نیز پلاک دندانی را در نواحی بین دندانی حذف می کند. جایی که مسواک به آن دسترسی ندارد.

 

بهداشت دهان و دندان

 

سوال : آیا علاوه بر مسواک و نخ دندان زدن ، کار دیگری که باعث تمیزی دندانهایم شود می توانم انجام دهم؟

دهان شویه ها علاوه بر مسواک و نخ دندان باعث افزایش میزان تمیزی دهان شما می شود. دهان شویه های ضد باکتری میزان باکتری و فعالیت پلاک را کاهش می دهند و در نتیجه مانع التهاب لثه می شوند. دهان شویه فلوراید هم باعث کاهش ریت پوسیدگی می شود. البته دهان شویه فلوراید برای کودکان زیر ۶ سال توصیه نمی شود. چون امکان قورت دادن آن وجود دارد.

 

بهداشت دهان و دندان

 

سوال : چگونه می توانم در آینده جلوی نیاز به درمان ریشه دندان را بگیرم؟

تنها راه جلوگیری از نیاز به درمان ریشه دندان، رعایت بهداشت، شامل مسواک زدن و نخ دندان کشیدن می باشد. معاینه های منظم دندانپزشکی ، باعث تشخیص زودهنگام پوسیدگی ها و جلوگیری از رسیدن پوسیدگی به پالپ می شود. خیلی وقت ها شکایت بیماران از این است که جویدن یک سیب یا آدامس یا … باعث شکستن دیواره دندان و نیاز به درمان ریشه دندان شده است.

 

بهداشت دهان و دندان

 

 

در صورتیکه به سوال شما پاسخ داده نشده است. لطفا در بخش طرح پرسش مطرح فرمایید.
با احترام دکتر آذر اصلانی مقدم متخصص درمان ریشه دندان

ارسال پاسخ