سوالات رایج عصب کشی

_

لطفا تمام پرسش و پاسخ‌های زیر را بخوانید. اگر پاسخ خود را پیدا نکردید،  سوال خود را مطرح کنید. من در اسرع وقت به شما پاسخ خواهیم داد.

با احترام دکتر آذر اصلانی مقدم متخصص درمان ریشه دندان

سوالات رایج عصب کشی

۱- عصب کشی در چند جلسه انجام می‌شود؟

درمان عصب کشی بسته به تعداد کانال های دندان، نوع درمان (درمان اولیه یا درمان مجدد) و پیچیدگی درمان بین نیم تا یک ساعت و نیم طول می کشد.

در صورت نبودن عفونت یا پیچیدگی خاص، درمان به صورت یک جلسه ای انجام می شود.

در بعضی موارد که دندان دچار عفونت حاد شده باشد، نیاز به قرار دادن مواد دارویی داخل دندان هست که ضدعفونی از داخل ریشه دندان صورت گیرد، در این حالت پر کردن ریشه دندان (اتمام RCT) در جلسه دوم صورت می گیرد.

۲- آیا درمان جایگزینی بجای عصب کشی وجود دارد؟

درمان جایگزین عصب کشی، کشیدن دندان است ولی لزوماً حفظ دندان بهتر است. چرا که RCT ریت موفقیتی بالای ۹۵ درصد دارد. حفظ دندان باعث جلوگیری از مشکلاتی می شود که در آینده قرار است رخ دهد. مثل مشکلات در جویدن، جا به جا شدن دندانهای کناری، از دست رفتن حجم و دانسیته استخوان فک. همچنین حفظ دندان و انجام RCT و بعد آن ترمیم، از نظر اقتصادی نیز مقرون به صرفه است چرا که هر جایگزینی مثل بریج یا ایمپلنت از نظر اقتصادی گرانتر است.

۳- آیا عصب کشی دردناک است؟

عصب کشی یا روت کانال از نظر احتمال ناراحتی که ممکن است ایجاد کند، تفاوتی با درمان های ترمیمی ندارد ولی متأسفانه شهرت بدی پیدا کرده است. در اصل خود بیماری که منجر به التهاب و عفونت دندان می شود، بیشتر دردناک است. چون باعث درگیر شدن بافتهایی می شود که به مقدار زیادی پایانه های عصبی دارد و RCT در اصل باعث از بین رفتن این درد می شود. علاوه بر اینکه کاربرد درست تکنیک های بی حسی تجربه درد حین کار دندانپزشکی یک استثنا است.

۴- در حین درمان ریشه (عصب کشی) چه اتفاقاتی می افتد؟

مراحل عصب کشی: بعد از بی حسی ناحیه، یک سوراخ در تاج دندان ایجاد می شود تا به پالپ شامبر دندان و کانالها دسترسی پیدا شود. بافت ملتهب خارج شده و کانال ها تا انتهای ریشه ضدعفونی می شوند. دندانهای قدامی معمولا یک کانال دارند و دندانهای خلفی از ۲ تا ۴ کانال دارند.

در نهایت دندان با یک ماده ای که سازگاری بافتی دارد پر می شود و داخل سوراخ تاجی پانسمان قرار داده می شود.

واژه رایج درمان ریشه در بین عوام، عصب کشی یاعصب کُشی می باشد، که در اصل هر دو این واژه ها می‌تواند درست باشد. چون پالپ (عصب) دندان هم خارج می شود و هم کشته می شود ولی ترجمه لفظ به لفظ درست برای روت کانال تراپی، درمان ریشه دندان می باشد.

۵- بعد از عصب کشی چه اتفاقی می افتد؟

بعد از عصب کشی (درمان ریشه)، دندان برای چند روز حساس می باشد ولی این ناراحتی به راحتی با استفاده از مسکن ها یا ضدالتهاب ها قابل کنترل است. (مثل ایبوبروفن)

بعد از سفت شدن پانسمان که معمولا ۲ – ۱ ساعت طول می کشد، امکان مسواک زدن دندان و غذا جویدن با آن دندان وجود دارد. ولی توصیه می شود تا زمان قرار دادن ترمیم دایم غذای سفت با آن دندان جویده نشود. بهتر است یک هفته تا ۱۰ روز بعد از عصب کشی (RCT) دندان پر شود.

۶- چه کار کنم تا در آینده نیاز به عصب کشی نداشته باشم؟

تنها راه جلوگیری از نیاز به عصب کشی RCT، رعایت بهداشت، شامل مسواک زدن و نخ دندان کشیدن می باشد. معاینه های منظم دندانپزشکی، باعث تشخیص زودهنگام پوسیدگی ها و جلوگیری از رسیدن پوسیدگی به پالپ می شود.

۷- بیماران بیشتر از چه موضوعی شاکی هستند؟

خیلی وقت ها شکایت بیماران از این است که جویدن یک سیب یا آدامس یا … ، باعث شکستن دیواره دندان و نیاز به عصب کشی RCT شده است.

در واقع شکستن دیواره دندان چیزی نیست که در اثر جویدن ساده خوراکی خاصی ایجاد شود. شکستن دیواره دندان به دلیل پوسیدگی است که مدتهای طولانی (۶ ماه تا دو سال) در ناحیه وجود داشته است و نادیده گرفته شده است. دیواره های دندان در اثر پوسیدگی وسیع، ضعیف شده و به مرور زمان این دیواره های ضعیف شده مستعد شکستگی می شوند و با جویدن هر چیز امکان شکستن آن وجود دارد. این حالت از شکستن دیواره های دندانی، بیشتر در پوسیدگی های بین دندانی رخ می دهد.

شکایت شایع دیگر بیماران این است که قبل از سوراخ شدن دندان در اثر پوسیدگی، درد یا ناراحتی در این ناحیه نداشته اند و این اتفاق (سوراخ شدن دندان) به صورت ناگهانی و بدون پیش زمینه درد پیش آمده است. احساس درد یا حساسیت در صورت پوسیدگی دندان، یک قانون نیست. به این معنا که امکان دارد که دندان تا حد نیاز به درمان روت کانال پوسیده شده باشد ولی بیمار هیچ درد یا ناراحتی قبل از آن احساس نکرده باشد. این موضوع به مقدار زیادی به آستانه درد افراد مختلف بستگی دارد. به این معنا که گاهی یک محرک کوچک در یک فرد می تواند ایجاد درد کند ولی در فرد دیگری محرک های بزرگ هم درد قابل توجهی ایجاد نمی کند.

همچنین واکنش هاى بافت شناختی که در تاج دندان نسبت به پوسیدگی ایجاد می شود، در میزان احساس درد نقش دارد که در این مبحث نمی گنجد.

در نهایت، احتمال اینکه با وجود نیاز دندان به درمان ریشه، بیمار هیچ سابقه دردی نداشته باشد، وجود دارد.

۸- آیا عمر دندان بعد از عصب کشی کم‌تر می شود؟

اگر عصب کشی یا درمان ریشه دندان به خوبی انجام شده باشد و ترمیم مناسبی هم روی تاج قرار گرفته باشد، دندان عصب کشی شده به اندازه دیگر دندان‌های طبیعی شما عمر می کند.

بعد از اینکه ترمیم تاجی دندان انجام شد، شما با رعایت بهداشت مناسب که شامل مسواک زدن و نخ دندان کشیدن می باشد، می توانید دندان روت کانال شده را تا آخر عمر حفظ کنید.

گاهی اوقات درد بعد از انجام عصب کشی ادامه دارد و یا ماه ها و حتی سال ها بعد ممکن است دندان دوباره دردناک شود. در این حالت نیاز به بررسی علت درد با انجام رادیوگرافی می باشد. در صورتی که علت بروز درد انجام درمانهای عصب کشی ناقص قبلی باشد، تکرار RCT و یا Retreatment باعث حفظ دندان می شود.

۹- آیا بلافاصله بعد از عصب کشی درد از بین می رود؟

بعد از انجام عصب کشی درد بیمار به مقدار بسیار زیادی کاهش می یابد. اما این کاملاً نرمال است که دندان در چندین روز اول بعد از درمان حساس باشد و نیاز به استفاده مسکن داشته باشد.

درد متوسط در حین جویدن نیز ممکن است تا چند هفته ای ادامه پیدا کند ولی به طور کامل به مرور زمان از بین می رود. البته امکان اینکه اصلا هیچ دردی بعد از درمان وجود نداشته باشد، هست. همه اینها بستگی دارد به پیچیدگی درمان و اینکه قبل از درمان دندان عفونی بوده یا نه.

همچنین احتمال آبسه دندان بعد از درمان عصب کشی وجود دارد که این نیز به مقدار زیادی بستگی به شرایط دندان قبل از شروع به درمان دارد. که در این صورت با تجویز آنتی بیوتکی های مناسب، مشکل برطرف خواهد شد.

۱۰- عصب کِشی درست است یا عصب کُشی یا روت کانال یا ...؟

عصب کِشی یا عصب کُشی واژه عامیانه ای  است که برای ترجمه Root Canal Therapy استفاده می‌شود.

در اصل بافت همبند داخل دندان که شامل اعصاب هم می باشد هم خارج می‌شود (کشیده می‌شود) و هم کشته می‌شود. ولی ترجمه درست و علمی واژه Root Canal Therapy درمان ریشه دندان است.

۱۱- شکستگی ریشه دندان چگونه رخ می دهد؟

ضربه هاى وارد به دندان در اثر تصادف، ورزش و … مى تواند باعث شکستگی ریشه دندان شود. این شکستگى میتواند در لبه لثه، ناحیه میانى و یا ناحیه انتهاى ریشه رخ دهد. مسیر شکستگى و موقعیت شکستگى روى پیش آگهى دندان تاثیر دارد. اگر شکستگى ریشه دندان به صورت افقى و در انتهاى ریشه دندان باشد، امکان باقى ماندن دندان بالاتر است ولى اگر شکستگى نزدیک لبه لثه و عمودى تر باشد امکان موفقیت طولانى مدت را کم میکند.

۱۲- کیست ریشه دندان چگونه ایجاد می‌شود؟

در اکثر مواقع، کیست انتهای ریشه ی دندان در اثر عفونت ریشه دندان ایجاد می شود. عفونت ریشه ی دندان نیز به دلیل پوسیدگی دندان که به عصب رسیده ولی درمان نشده است ایجاد می شود. همچنین عفونت ریشه ی دندان، می تواند در اثر درمان ناقص ریشه دندان یا عصب کشی ناقص قبلی ایجاد شود.

عفونت ریشه دندان موضعی بوده و در سیستم سلامت عمومی بدن مشکل ایجاد نمی کند. ولی باعث تحلیل استخوان در ناحیه شده و شانس حفظ همان دندان را کاهش می دهد. همچنین انجام درمان جایگزین مثل ایمپلنت را مشکل می کند.

۱۳- کیست ریشه دندان چگونه درمان می شود؟

برای درمان کیست ریشه دندان، عصب کشی یا روت کانال تراپی مورد نیاز است. اگر دندان قبلا روت کانال یا عصب کشی شده و کیست انتهای ریشه وجود دارد، باید درمان مجدد ریشه دندان (روت کانال ثانویه) انجام پذیرد.

درمان مجدد ریشه ی دندان لزوما باید توسط دندان پزشک متخصص ریشه ی دندان انجام شود. کیست انتهای ریشه دندان به مرور زمان ایجاد می شود.

بعد از انجام درمان ریشه توسط اندودنتیست با تدابیری که به کار برده می شود به مرور زمان هم از بین میرود. یک رادیوگرافی پیگیری شش ماه بعد از درمان باید صورت گیرد تا از روند بهبود کیست اطمینان حاصل شود.

۱۴- آیا داروهای بکار گرفته شده در دندانپزشکی برای خانم‌های باردار ایمن هستند؟

لیدوکایین که در ماده بی حسی دندانپزشکی استفاده می شود در category B قرار دارد. به این معنا که از جفت عبور نمی کند. اگر نیاز به کار دندانپزشکی وجود دارد، مقدار بی حسی به کار برده شده در حدی باشد که بیمار زیر دست دندانپزشک راحت باشد و دردی تجربه نکند. در این صورت مقدار استرسی که به شما و کودک وارد می شود، حداقل خواهد بود و هرچه شما راحت تر باشید، بی حسی هم بهتر کار می کند. امکان دارد کار دندانپزشکی شما برای جلوگیری و یا کنترل عفونت نیاز به آنتی بیوتیک داشته باشد. در این صورت آنتی بیوتیک هایی مثل پنی سیلین، آموکسی سیلین و کلیندامایسین که در category B قرار دارند، برای شما تجویز می شوند.

۱۵- اگر دندان کودک در اثر ضربه بیرون افتاد چه کارکنیم؟

بعد از ضربه دندان و متعاقب آن بیرون افتادن دندان کودک، والدین باید خونسردی خود را حفظ نموده، دندان را پیدا نموده و در صورت کثیف شدن، دندان بیرون آمده را بشویند. به ریشه دندان بیرون آمده دست نزنید. اگر می توانید دندان بیرون آمده را در سر جای خود قرار دهید. اگر نمی توانید دندان را در جای خود قرار دهید، در یک محیط واسط مناسبی مثل یک لیوان شیر قرار دهید. همچنین می توانید دندان را داخل دهان بین گونه و دندانها قرار دهید. چون بزاق هم محیط خوبی برای حمل دندان تا مطب دندانپزشکی می باشد. اگر بیمار کودک است، امکان دارد دندان را قورت دهد. پس بهتر است کودک در یک ظرف تف کند و دندان را داخل آن قرار دهید. قرار دادن دندان در آب مناسب نیست.

۱۶- هزینه عصب کشی دندان چقدر است؟

فاکتورهای تعیین کننده هزینه درمان ریشه شامل تعداد کانال های دندان، درمان مجدد و یا اولیه بودن، انجام کار توسط دندان پزشک عمومی و یا متخصص است. باید بدانید که با سه کاناله بودن دندان، هزینه روت کانال سه برابر نمی شود و با یک کاناله بودن ان، هزینه تقسیم بر سه نمی شود.

۱۷- آیا دندان فقط در صورت درد به عصب کشی نیاز دارد؟

خیر! درد تنها نشانه یا دلیل مرد نیاز عصب کشی نیست.

دلیل اول: آستانه درد افراد مختلف با یکدیگر متفاوت است. در فردی ممکن است کوچکترین محرک درد، غیرقابل تحمل باشد و شخصی هم ممکن است بالاترین محرک دردی، مشکلی برایش ایجاد نکند. برخی بیماران آستانه تحمل دردشان آنقدر بالا است که حتی یک درمان دندانپزشکی را می توانند بدون بی حسی تحمل کنند و از طرفی افرادی هم وجود دارند که با وارد کردن سوند در داخل دهانشان ابراز ناراحتی و درد می کنند و به دلیل متفاوت بودن آستانه در افراد مختلف، ممکن است در فردی دندان پوسیده و به ریشه رسیده باشد اما شخص تحمل می کند و مراجعه نمی کند.

دلیل دوم: ممکن است پوسیدگى دندان آنقدر با روند کندى پیش مى رود که تحریکات وارد شده به عصب دندان باعث ایجاد ناراحتى نشود. این روند یک یا دوساله باعث ایجاد حفره در دندان میشود و بیمار ابراز میکند که دندان بدون اینکه درد یا ناراحتى داشته باشد، به طور ناگهانى در اثر خوردن فلان غذا شکسته است. در حالیکه که پوسیدگى مدت ها پیش شروع شده است ولى چون شدت محرک بالا نبوده است ایجاد درد نکرده است.

از من بپرسید

دکتر اصلانی مقدم

دکتر آذر اصلانی مقدم

متخصص روت کانال