همه چیز در مورد دهان شویه ها

به این مطلب امتیاز دهید

دهان شویه مناسب

دهان شویه : اگر به یکی از داروخانه‌های سطح شهر، سری بزنید انواع و اقسام دهان شویه‌ ها را خواهید یافت که ممکن است در انتخاب یک دهانشویه مناسب سردرگم شوید. برخی از آنها حس طراوت و تازگی به دهانتان می‌بخشند و باعث از بین بردن بوی بد دهان می شوند برخی دیگر نیز به دلیل داشتن ماده «فلوراید» می‌توانند از پوسیدگی دندان‌ها جلوگیری کرده و پوسیدگی های اولیه دندان‌ها را ترمیم کند. اگرچه دهانشویه‌ها هرگز جای مسواک زدن و نخ دندان کشیدن را نمی‌گیرند، اما دندان‌ پزشکان استفاده از دهانشویه ها را برای کامل شدن بهداشت دهان و دندان توصیه می‌کنند.

دهان شویه
دهان شویه

آیا می‌دانستید ؟

دهان شویه دندان های شما را تمیز نمی‌کند و دهان شویه جایگزین مسواک زدن و نخ دندان کشیدن نمی باشد.

CPC  موجود در دهان شویه ها که در خیلی دیگر از محصولات بهداشتی وجود دارد، به سطح باکتری ها می چسبد و باعث انهدام باکتری می شود. در نتیجه مانع از اتصال باکتری به سطح دندان می شود.

فلوراید موجود در دهان شویه پلاک دندانی را از بین نمی برد؛ بلکه دندان را در برابر اسیدهای تولید شده توسط باکتری‌ها محافظت می‌کند. پس ابتدا با مسواک زدن و نخ دندان کشیدن سطوح دندانی تمیز و عاری از پلاک دندانی می شود. سپس فلوراید موجود در دهان شویه سطوح مینایی دندان را با رساندن فلوراید به مینای دندان، تقویت می کند. در نتیجه مانع شروع پوسیدگی می شود و حتی می تواند روند پوسیدگی را در پوسیدگی های اولیه متوقف کند. خصوصاٌ در افرادی که پوسیدگی فعال دارند و در سال بیش از یک یا دو سطح پوسیدگی در دندان هایشان ایجاد می شود. و یا بیمارانی که در حال ارتودنسی هستند و براکت روی دندانهایشان قرار دارد، حتماٌ باید دهان شویه فلوراید را به سیستم بهداشت دهان و دندان هایشان اضافه کنند.

دهان شویه فلوراید برای کودکان زیر ۶ سال توصیه نمی شود. چون احتمال قورت دادن دهان شویه در بچه های زیر ۶ سال زیاد است و می تواند روی روند تشکیل دندانهای دایمی اثر بگذارد.

دهان شویه فلوراید خصوصاً در کشورهای توسعه نیافته، که آب آشامیدنی فلوراید ندارد، می تواند نقش موثری در جلوگیری از شروع پوسیدگی در دندانها داشته باشد.

بعد از استفاده دهان شویه فلوراید از خوردن و نوشیدن و سیگار کشیدن اجتناب کنید، تا فلوراید به مدت زمان کافی در تماس با دندانهای شما قرار گیرد.

انواع دهان شویه

دهان شویه ها در دو گروه قرار می گیرند:

۱ – دهان شویه درمانی

۲ – دهان شویه زیبایی

۱- دهان شویه های با اثر زیبایی

  • دهانشویه هایی که زیبایی یا تزئینی نام می گیرند،
  • اثری موقت روی بوی بد دهان داشته و طعم خوشایند ایجاد می کنند
  • ولی هیچ تأثیر شیمیایی یا بیولوژیکی ورای این اثرات موقت ندارند.
  • در اصل اگر یک محصول نمی تواند باکتری هایی که باعث بوی بد دهان می شوند را از بین ببرد،
  • پس در اصل فقط اثر تزئینی دارد.

مطالعه بیشتر: آشنایی با محصولات سفید کننده دندان

۲- دهان شویه های با اثر درمانی

دهانشویه های درمانی، حاوی عناصر فعالی هستند که شرایطی مثل:

را کنترل می کنند و یا کاهش می دهند.

عناصر فعال در دهانشویه های درمانی:

  • Cetylpyridinium chloride یا CPC
  • کلر هگزیدین
  • روغن های لازم
  • فلوراید
  • پراکسید.

ستیل پریدینیوم کلراید یا CPC موجود در دهانشویه ها در خیلى دیگر از محصولات بهداشتى وجود دارد. این ماده به سطح باکترى مى چسبد و باعث انهدام باکترى مى شود. درنتیجه مانع از اتصال باکترى به سطح دندان مى شود و باعث کاهش بوی بد دهان شود.

کلر هگزیدین موجود در دهان شویه به کنترل پلاک دندانی و کنترل التهاب لثه کمک می کنند.

معمولاً دهان شویه کلر هگزیدین نیاز به نسخه دکتر دارد ولی دیگر دهان شویه ها در داروخانه به صورت OTC عرضه می شود.

فلوراید ماده ای اثبات شده در جلوگیری از پوسیدگی دندان می باشد.

پراکسید نقش سفیدکنندگی دارد.

کاربردهای دهان شویه 

۱- دهان شویه و بوی بد دهان:

عامل اصلی از بین برنده بوی بد دهان ترکیبات سولفوری فرار هستند که منشأ مختلفی دارند. مثل باقیمانده غذا، پلاک دندانی و باکتری هایی که در ارتباط با بیماری های دهان هستند. دهانشویه های cosmetic یا تزیینی به طور موقت جلوی بوی بد دهان را می گیرند ولی باعث از بین رفتن باکتری ها و یا ترکیبات سولفور نمی شوند.

ولی دهانشویه هایی که ترکیبات درمانی مثل آنتی باکتری ها دارند در کنترل طولانی مدت بوی بد دهان موثرند. مواد ضدباکتریایی در فرمول دهان شویه ها شامل کلرهگزیدین، کلرین دیوکسید، ستیل پریدنیوم کلراید و روغن های لازم (اکالیپتول، منتول، تیمول و متیل سالیسیلات) می باشد. مواد دیگری برای کنترل ترکیبات تولید کننده بو در دهان شویه ها هستند که شامل نمک های روی، کتون، terpene و ionone هستند.

اگرچه نشان داده شده است که دهانشویه های کلرهگزیدین باعث کاهش بوی بد دهان می شوند ولی به مقدار قابل توجهی هم تغییر رنگ دندانی ایجاد می کنند.

۲- دهانشویه و التهاب لثه

ترکیبات آنتی باکتریال موجود در دهان شویه مثل ستیل پرییدینیوم، کلر هگزیدین و روغن های لازم در کاهش پلاک دندانی و التهاب لثه موثر هستند. البته وقتی به همراه مسواک زدن روزانه و نخ دندان کشیدن استفاده شوند. ولی در عین حال ستیل پریدینیوم و کلرهگزیدین می توانند باعث تغییر رنگ دندان، زبان و ترمیم ها شوند.

دهان شویه کلر هگزیدین
دهان شویه کلر هگزیدین

به همین دلیل توصیه می شود دهانشویه های حاوی ستیل پریدینیوم و کلرهگزیدین به مدت محدود ۱۰ – ۷ روز استفاده شوند.

۳- دهان شویه و پوسیدگی دندانی

یون فلوراید موجود در دهانشویه فلوراید، دندان را در برابر اسیدهاى تولید شده توسط پلاک دندانى محافظت مى کند. همچنین باعث رمینرال شدن (remineralization) دندان می شود. تحقیقات سیستماتیک نشان داده است که استفاده از دهان شویه فلوراید خصوصا در کشورهاى توسعه نیافته که آب آشامیدنى فلوراید ندارد،میتواند نقش موثرى در جلوگیرى از شروع پوسیدگى در دندانها داشته باشد.

دهان شویه فلوراید
دهان شویه فلوراید

بدانید که دهانشویه، دندانهاى شما را تمیز نمى کند و نمى تواند جایگزین مسواک زدن و نخ دندان کشیدن باشد. فلوراید موجود در دهانشویه، پلاک دندانى را از بین نمى برد. پس ابتدا باید با مسواک و نخ دندان کشیدن، سطوح دندانى تمیز و عارى از پلاک دندانى شود. سپس فلوراید موجود در دهانشویه به سطوح مینایى دندان مى رسد و میناى دندان را تقویت مى کند؛ درنتیجه مانع شروع پوسیدگى مى شود و حتى روند پوسیدگى را در پوسیدگى هاى اولیه متوقف مى کند.

خصوصا در افرادى که پوسیدگى فعال دارند(در سال بیشتر از یک یا دو سطح پوسیدگى در دندانهایشان ایجاد مى شود) و یا در حال ارتودنسى هستند (براکت روى دندان هایشان قرار دارد)، حتما باید دهانشویه فلوراید را به سیستم بهداشت دهان و دندانشان اضافه کنند.

دهانشویه فلوراید، براى کودکان زیر ۶ سال توصیه نمى شود. چون احتمال قورت دادن دهانشویه در بچه هاى زیر ۶ سال زیاد است و این موضوع مى تواند روى روند تشکیل دندان هاى دایمى اثر بگذارد.

۴- دهان شویه برای کاهش درد به صورت موضعی

  • دهان شویه هایی که باعث کاهش درد می شوند،
  • به طور عمده حاوی مواد بی حسی مثل لیدوکایین، بنزوکایین و…. هستند.
  • علاوه بر این، بعضی ترکیبات موجود در دهان شویه ها به عنوان
  • یک سد برای کاهش درد ثانویه ضایعات دهانی عمل می کنند.
  • و به کاهش درد ضایعات دهانی مثل زخم های آفتی کمک می کنند.

۵- دهان شویه و سفید کردن دندان ها

  • دهان شویه می تواند در کاهش رنگ دانه خارجی موثر باشد، در صورتی که در ترکیبات آن کاربامید پراکسید  و یا هیدروژن پراکسید وجود داشته باشد.
  • محصولاتی که حاوی کاربامید پراکسید هستند معمولاً غلظت آن ۱۰ درصد می باشد.
  • البته دهان شویه هایی که ادعا می کنند باعث سفیدی دندان می شوند ممکن است ۲ – ۱.۵ درصد هیدروژن پراکسید داشته باشند.
  • یک مطالعه نشان داده است که ۱۲ هفته استفاده از دهان شویه حاوی هیدروژن پراکسید با غلظت ۲ – ۱.۵ درصد باعث تغییر رنگی مشابه ۲ هفته استفاده از ژل ۱۰% کاربامید پراکسید می شود.

۶- دهان شویه و خشکی دهان

  • زروستومى حالتی است که میزان ترشح بزاق در حفره های دهان کاهش پیدا می کند.
  • و از آنجاییکه کاهش بزاق احتمال پوسیدگی را افزایش می دهد،
  • استفاده از یک دهان شویه حاوی فلوراید می تواند در رفع این مشکل کمک کند.
  • البته چون خود الکل باعث خشکی دهان می شود،
  • پس حتماً دهان شویه ای باید استفاده شود که الکل نداشته باشد.
  • بعضی دهان شویه ها حاوی آنزیم، ترکیبات سلولزی و موسین حیوانی هستند
  • که می تواند ترکیب بزاق را تقلید کند و احساس وجود بزاق ایجاد کند
  • و در نتیجه به کاهش عوارض ناشی از خشکی دهان کمک کند.

۷- دهانشویه و ملاحظات سرطان دهان

  • مصرف الکل و تنباکو به عنوان ریسک فاکتورهای ایجاد سرطان سر و گردن شناخته شده است.
  • در نتیجه این بحث وجود داشت که آیا مصرف دهان شویه های حاوی الکل می تواند ریسک سرطان را بالا ببرد؟
  • یک مطالعه سیستماتیک نشان داده است که هیچ ارتباطی بین دهان شویه حاوی الکل و سرطان دهان وجود ندارد.

روش صحیح استفاده از دهان شویه ها:

۱- قبل از استفاده از دهانشویه دندان های خود را مسواک بزنید و نخ دندان بکشید.

۲- مقدار مناسبی از دهانشویه را اندازه گیری و آماده کنید. (مطابق دستور العمل سازنده)

مقدار مناسب دهان شویه

۳– به مدت سی ثانیه دهانشویه را در دهان نگه دارید و به همه سطوح دندانى با حالتى مثل پر و خالى کردن لپ ها، برسانید.

۴- بعد از استفاده از دهان شویه فلوراید تا سی دقیقه دهان را آب کشی نکنید. چیزی نخورید و ننوشید و سیگار نکشید.با اینکار فلوراید به مدت زمان کافى در تماس با دندان هاى شما قرار می گیرد.

سیگار کشیدن ممنوع
تا سی دقیقه بعد از استفاده از دهان شویه سیگار نکشید.

نکاتی که باید در مورد دهانشویه بدانید:

۱- استفاده از دهانشویه جایگزین مسواک زدن و نخ دندان کشیدن نمی باشد. استفاده از دهان شویه به همراه رعایت بهداشت دهان و دندان می تواند به کاهش بوی بد دهان، کاهش بیماری لثه، کاهش پوسیدگی کمک کند. همچنین دهان شویه های مخصوص می تواند به کاهش درد ناشی از زخم های دهانی و یا دهان خشک کمک کند.

۲- دهانشویه های حاوی کلر هگزیدین و ستیل پریدینیوم را نمی توان طولانی مدت استفاده کرد. چون باعث تغییر رنگ دندان، زبان و ترمیم ها می شود. در نتیجه به توصیه دندانپزشک خود در مورد مدت زمان استفاده از این دهان شویه ها توجه کنید.

۳- دهانشویه حاوی فلوراید در غلظت های مختلف و به صورت حاوی الکل و بدون الکل در بازار موجود است. بسته به غلظت فلوراید، دهان شویه می تواند روزانه و یا هفتگی مصرف شود. به دستور مصرف که روی دهان شویه در این ارتباط نوشته شده، دقت کنید. اگر فراموش کردید از دهانشویه استفاده کنید، دو برابر کردن دوز در دفعه بعد استفاده تأثیر درمانی ندارد.

۴- دهانشویه فلوراید بعد از مسواک و نخ دندان زدن استفاده می شود و بعد از قرقره آن داخل دهان حتی آب نخورید تا دهانشویه روی سطح دندان های شما باقی بماند.

۵-دهانشویه فلوراید خصوصاٌ در کشورهای توسعه نیافته، که آب آشامیدنی فلوراید ندارد، می تواند نقش موثری در جلوگیری از شروع پوسیدگی در دندانها داشته باشد.

۶-بعد از استفاده دهان شویه فلوراید از خوردن و نوشیدن و سیگار کشیدن اجتناب کنید، تا فلوراید به مدت زمان کافی در تماس با دندانهای شما قرار گیرد.

جمع بندی

  • دهانشویه ها بسته به نیاز شما، طبقه بندی شده اند.
  • دهانشویه ها دندانهای شما را تمیز نمی کند و جایگزین مسواک زدن و نخ دندان کشیدن نمی باشد.
  • دهانشویه های موجود در داروخانه نفس شما را تازه و با طراوت می کند. چون مثلاً در آن از طعم نعنا استفاده شده
  • دهانشویه ها معمولا حاوی فلوراید نمی باشند، مگر آنکه روی آن نوشته شود حاوی فلوراید است.
  • دهانشویه ممکن است حاوی الکل باشد و داشتن الکل می تواند برای بیمار ایجاد ناراحتی کند. اما خوشبختانه دهانشویه بدون الکل هم وجود دارد.

بسیاری از دهانشویه ها حاوی CPC هستند (cetylpyridinium chloride). این ماده در بسیاری از محصولات بهداشتی دیده می شود. CPC ایمن و موثر است از این لحاظ که در دهان شویه ها می تواند به سطح باکتری ها متصل شود و آن ها را منهدم کند. در نتیجه روی دندان تجمع نمی کنند. و مانع از اتصال باکتری به سطح دندان می شود.

دهانشویه های حاوی فلوراید:

  • دهانشویه های حاوی فلوراید، پلاک دندانی را از بین نمی برند.
  • بلکه دندان شما را در برابر اسید های تولید شده توسط پلاک باکتری محافظت می کند
  • و بنابراین جایگزین مسواک و نخ دندان نیست.
  • پس ابتدا با مسواک زدن و نخ دندان کشیدن سطوح دندانی تمیز و عاری از پلاک دندانی می شود.
  • فلوراید موجود در دهانشویه به مینای دندان شما وارد می شود
  • و در بیمارانی که مستعد پوسیدگی هستند از ایجاد حفره و پوسیدگی جلوگیری می کند.
  • و مینای دندان را تقویت میکند.
  • در نتیجه مانع شروع پوسیدگی می شود.
  • و حتی می تواند روند پوسیدگی را در پوسیدگی های اولیه متوقف کند.
  • خصوصاٌ در افرادی که پوسیدگی فعال دارند
  • و در سال بیش از یک یا دو سطح پوسیدگی در دندان هایشان ایجاد می شود
  • و یا بیمارانی که در حال ارتودنسی هستند و براکت روی دندان هایشان قرار دارد،
  • حتماٌ باید دهان شویه فلوراید را به سیستم بهداشت دهان و دندان هایشان اضافه کنند.
  • دهانشویه های حاوی فوراید را باید بعد از مسواک زدن و نخ ندان کشیدن استفاده کنید.
  • دهانشویه ها برای کودکان زیر ۶ سال مناسب نیستند چون احتمال قورت دادن آن بالا است.
  • و می تواند روی روند تشکیل دندانهای دایمی اثر بگذارد.

مطالعه بیشتر: هر روز بهتر از دیروز

بهداشت دهان و دندان

راه های بهداشت دهان و دندانسفید کننده دندان

دکتر آذر اصلانی مقدمAuthor posts

دکتر آذر اصلانی مقدم

متخصص عصب کشی (متخصص اندو یا روت کانال تراپی یا درمان ریشه) هستم. درتلاشم از طریق وب سایتم به شما کمک کنم. حتما سوالات خود را در قسمت دیدگاه یا بخش مشاوره دندانپزشکی سایت از من بپرسید.

۱ دیدگاه

  • با تشکر سرکارر خ د. مقاله بسیار کامل و مفید و بزبان ساده است
    امیدوارم مقالات جدید در مورد کاشت دندان
    و روکش از شما
    بخوانیم

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *