پوسیدگی دندان چیست؟

همه چیز درباره پوسیدگی دندان

پوسیدگی دندان توسط باکتری هایی ایجاد می شود که تولید اسید می کنند و مینای دندان و ساختار زیری آن یعنی عاج دندان را از بین می برند.
انواع مختلفی از باکتری بطور معمول در دهان انسان وجود دارد که یک لایه چسبناک به نام پلاک دندان روی سطح دندان ایجاد می کنند. این پلاک دندانی علاوه بر باکتری، حاوی بزاق دهان، خرده های مواد غذایی و مواد طبیعی دیگری نیز می باشد.

پوسیدگی دندان
پوسیدگی دندان

پلاک دندان در نواحی زیر تجمع پیدا می کند:
• شیارها و فرورفتگی های روی دندان خلف
• بین دندان ها
• اطراف پُرکردگی ها و روکش های مشکل دار
• نزدیک به لثه

این باکتری ها، قند و کربوهیدرات های موجود در غذا را تبدیل به اسید می کنند. این اسید، مواد معدنی موجود در مینای دندان را حل می کند و باعث ایجاد حفره کوچکی در آن می شود. این حفره به مرور زمان بزرگتر می شود و به عاج دندان که زیر مینای دندان قرار دارد می رسد. وقتی که مینای دندان و عاج دندان از زیر، خالی شدند فرو می ریزند و حفره تشکیل شده بزرگ تر می شود.

مطالعه بیشتر: درد دندان چیست؟

اگر در این مرحله، پوسیدگی دندان برطرف نشود، باکتری ها به رشد خود ادامه داده و اسید ترشح می کنند. اسید پوسیدگی دندان را بیشتر و بیشتر می کند به طوری که نهایتا این پوسیدگی به مرکز دندان که حاوی بافت همبند ( عروق و اعصاب ) است می رسد.
اگر در اثر بیماری، لثه دندان عقب کشیده و ریشه دندان بیرون زده باشد، ریشه دندان با سرعت بیشتری دچار پوسیدگی می شود. چون ریشه دندان مینا ندارد. روی ریشه دندان به جای مینا، لایه ای به نام cementum وجود دارد که مثل مینای دندان ضخیم نیست. به همین علت اسید حاصل از باکتری ها با سرعت بیشتری در ریشه دندان ایجاد پوسیدگی می کند.

علائم و نشانه های پوسیدگی دندان

پوسیدگی دندان در مراحل اولیه، ممکن است علامتی نداشته باشد. ولی بعدها، وقتی مینا و عاج درگیر شدند، حساسیت به شیرینی و گرما و سرما ایجاد می شود.

تشخیص پوسیدگی دندان

دندان پزشک با کمک دانش و ابزاری که دارد به تشخیص پوسیدگی دندان می پردازد. همچنین رادیوگرافی به دندان پزشک کمک می کند تا پوسیدگی های بین دندانی و پوسیدگی هایی که به عصب ( پالپ دندان) رسیده اند را تشخیص دهد. همچنین محصولات جدیدی برای یافتن پوسیدگی ها به دندان پزشک کمک می کند که در اصل رنگ های مایعی هستند که دندان پزشک این رنگ را روی دندان شما براش می کند و با آب می شوید. این رنگ، از نواحی که دچار پوسیدگی نیست کاملا شسته می شود و به نواحی پوسیده می چسبد.

مدت زمان ایجاد پوسیدگی

امکان اینکه در صورت مشخص شدن پوسیدگی در مراحل اولیه بتوان روند آن را معکوس کرد وجود دارد. مثلا لکه های سفید روی دندان، نشان از پوسیدگی در مراحل اولیه است که هنوز مینا را حل نکرده است. پس اگر جلوی آسیب اسیدی در این مرحله گرفته شود امکان این که دندان به صورت طبیعی ترمیم شود وجود دارد. ولی اگر مینای دندان تخریب شده باشد، امکان معکوس شدن روند پوسیدگی وجود ندارد. این که چند وقت طول می کشد تا پوسیدگی عمیق شده از فردی تا فرد دیگر متفاوت است و امکان دارد از چند ماه تا چند سال به طول بینجامد تا به مرحله دردناک شدن برسد.

پیشگیری از پوسیدگی دندان

جویدن آدامس های حاوی زایلیتول می تواند به کاهش رشد باکتری کمک کند. بر عکس قند معمولی، زایلیتول منبع غذایی باکتری ها نمی باشد. رعایت بهداشت شامل مسواک زدن و نخ دندان کشیدن و استفاده از دهان شویه و رعایت رژیم غذایی می تواند جلوی تولید اسید توسط باکتری ها را بگیرد. محیط دندان تا ساعت ها بعد از غذا خوردن اسیدی باقی می ماند. پس تا حد امکان بین وعده های غذایی، از میان وعده استفاده نکنید تا تولید اسید در دهان شما کمتر شود.

 
راه دیگر برای پیشگیری از پوسیدگی دندان، استفاده از فلوراید است. فلوراید دندان را محکم می کند. در بعضی کشورها فلوراید را داخل آب آشامیدنی قرار داده اند. وجود فلوراید در آب آشامیدنی باعث می شود که در حین تشکیل دندان در ساختار آن فلوراید قرار بگیرد.
برای کودکانی که دندان های شیری دارند، امکان استفاده از وارنیش فلوراید وجود دارد تا دندان در برابر پوسیدگی در امان باشد.
در بیماران بالغ از سیلانت ها sealants استفاده می شود. سیلانت در عمق شیارهای سطح جونده دندان آسیای بزرگ قرار می گیرند و امکان نفوذ باکتری به داخل این شیارها را از بین می برد.

خلاصه پوسیدگی دندان

عامل ایجاد پوسیدگی دندان باکتری ها هستند. هر چه پوسیدگی دندان در دهان شما بیشتر باشد، نشان دهنده این است که باکتری بیشتری در دهان شما وجود دارد. اگر وضیعت فعلی بهداشت دهان و دندان شما و رژیم غذایی مصرفی شما باعث ایجاد پوسیدگی شده است، باید تغییری در عوامل بوجود آورنده اسید توسط باکتری ها ایجاد شود که شامل تغییر در بهداشت دهان و دندان یا تغییر در رژیم غذایی می باشد.
باکتری به همه سطوح حتی سطوح ترمیم شده دندان می چسبد. تمایل اتصال باکتری به سطوح ترمیم شده بیشتر از تمایل آن به اتصال به سطوح صاف دندان است. پس امکان دوباره پوسیده شدن نواحی ترمیم شده دندان در اثر عدم رعایت بهداشت وجود دارد.

چند نکته در مورد پوسیدگی دندان

نکته: پوسیدگی دندان اگر درمان نشود در دراز مدت می تواند باعث تشکیل کیست انتهای ریشه دندان شود.

۱- پوسیدگی دندان یکی از علت های تشکلیل کیست دندان است!

در اکثر مواقع، کیست انتهای ریشه ی دندان در اثر عفونت ریشه دندان ایجاد می شود. عفونت ریشه ی دندان نیز به دلیل پوسیدگی دندان که به عصب رسیده ولی درمان نشده است ایجاد می شود. همچنین عفونت ریشه ی دندان، می تواند در اثر درمان ناقص ریشه دندان یا عصب کشی ناقص قبلی ایجاد شود. عفونت ریشه دندان موضعی بوده و در سیستم سلامت عمومی بدن مشکل ایجاد نمی کند. ولی باعث تحلیل استخوان در ناحیه شده و شانس حفظ همان دندان را کاهش می دهد. همچنین انجام درمان جایگزین مثل ایمپلنت را مشکل می کند. 

۲- با دهان شویه ها می توان پوسیدگی دندان را کنترل کرد.

دهان شویه های درمانی، حاوی عناصر فعالی هستند که شرایطی مثل بوی بد دهان، التهاب لثه، پلاک دندان و پوسیدگی دندان را کنترل می کنند و یا کاهش می دهند.

پوسیدگی دندان یکی از علت های حساسیت دندان به غذاهای گرم و سرد است.

اگر ناراحتی فقط چند لحظه طول بکشد، نشان دهنده مشکل جدی نیست. ممکن است به دلایلی مثل وجود پوسیدگی مختصر، ترمیمی که در جای خود لق شده است و یا سطح عریان شده ریشه (به دلیل تحلیل لثه) بوجود آمده است.

نکته: پوسیدگی دندان با لیزر قابل رفع نمی باشد.

خمیردندان های ضدپوسیدگی چگونه عمل می کنند؟

برخی از خمیر دندان ها ضد پوسیدگی یا anti-cavity یا cavity fighter هستند. به آن معنا که با پوسیدگی دندان مبارزه می کنند. سد اول دفاعی دندان برای مبارزه با پوسیدگی دندان، مینای دندان است. بنا بر این اگر مینای دندان تقویت شود خمیر دندان استفاده شده موفق بوده است. این خمیر دندان ها ادعا می کنند که در داخل ساختارشان بیش از ۱۰۰۰ ppm فلوراید دارند. همچنین، در داخل فرمولاسیون این محصولات، مواد معدنی وجود دارد که اجزای تشکیل دهنده مینای دندان هستند. ترکیبات میکروکلسیم نیز وجود دارد که باعث می شود ساختار مینایی دندان که اولین سد دفاعی در برابر اسید تولید شده توسط باکتری ها می باشد تقویت شود. خصوصا در بیمارانی که شدت پوسیدگی بالایی دارند می تواند جلوی پوسیدگی مینای دندان را بگیرد.

مطالعه بیشتر: دانستنی های ضربه های دندانی برای دندانپزشکان

مشکلات دهان و دندان

دکتر آذر اصلانی مقدمAuthor posts

دکتر آذر اصلانی مقدم

متخصص عصب کشی (متخصص اندو یا روت کانال تراپی یا درمان ریشه) هستم. درتلاشم از طریق وب سایتم به شما کمک کنم. حتما سوالات خود را در قسمت دیدگاه یا بخش مشاوره دندانپزشکی سایت از من بپرسید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *