دندان آسیب دیده

دانستنی های ضربه های دندانی برای دندانپزشکان

توسط: | برچسب ها: , , , | دیدگاه ها: 0 | شهریور ۷ام, ۱۳۹۶

انواع ضربه های دندانی

ضربه های دندانی Concussion

یافته بالینی:
دندان به لمس و دق حساس است. از جایش جابجا نشده است و لق نشده است. در رادیوگرافی چیز مشکل داری دیده نمی شود.
درمانی احتیاج نیست و نیاز به فالوآپ های معمول می باشد.

گروه ضربه های دندانی کانکاشن

ضربه های دندانی Subluxation

یافته بالینی:
– دندان به دق و لمس حساس است. میزان لقی دندان افزایش پیدا کرده است ولی از جایش جابجا نشده است.
– امکان دارد که خونریزی در لبه لثه وجود داشته باشد.
– امکان دارد تستهای وایتالیتی دندان منفی باشد که نشانه آسیب گذرا به پالپ است.
در رادیوگرافی معمولاً مشکلی دیده نمی شود.
به طور معمول برای ضربه های دندانی Subluxation درمانی احتیاج نیست. شاید گاهی اسپلینت flexible برای ۲ هفته نیاز باشد.

 

گروه ضربه های دندانی سابلاکسیشن

 

ضربه های دندانی Extrusion

در این نوع از ضربه های دندانی، دندان از محل خود خارج شده و بلندتر به نظر می رسد. تستهای حیاتی محتملاً نتیجه منفی می دهد.
در رادیوگرافی فضای PDL افزایش پیدا کرده است.
درمان:‌ دندان به آرامی در جای خود قرار می گیرد و با اسپلینت flexible دو هفته اسپلینت می شود. در دندان های بالغ که احتمال نکروز پالپ داده می شود، روت کانال انجام می شود.

 

گروه ضربه های دندانی اکستروشن

ضربه های دندانی Lateral luxation

– دندان به سمت پالاتال یا لینگوال یا لبیال حرکت کرده است.
– دندان حرکتی ندارد و با دق صدای متالیک که نشانه قفل شدن دندان در محل جدید است را می دهد.
– در این نوع از ضربه های دندانی، آلوئول دچار شکستگی شده است و تستهای حیاتی منفی است.
– فضای PDL در تصویربرداری OCC یا eccentric افزایش پیدا کرده است.
درمان:‌
قرار دادن دندان در محل اصلی با دست و یا فورسپس از جایی که در استخوان قفل شده به محل اصلی.
اسپلینت برای ۴ هفته و RCT در دندان بالغ

 

گروه ضربه های دندانی لترال لوکسیشن

ضربه های دندانی Intrusion

دندان داخل استخوان آلوئول شده (به صورت عمودی) و به عبارتی کوتاهتر شده است.
دندان حرکت ندارد و صدای متالیک در دق می دهد.
در این نوع از ضربه های دندانی، تستهای وایتالیتی منفی است.
در رادیوگرافی فضای PDL وجود ندارد.
درمان بستگی به شرایط ریشه دارد.
وقتی ریشه تکامل پیدا نکرده است، اجازه رویش به دندان داده می شود. اگر در عرض چند هفته هیچ حرکتی در دندان صورت نگرفت با ارتودنسی دندان به محل اولیه خود بازگردانده می شود.
اگر دندان بیش از mm7 اینترود شده است با جراحی و یا ارتودنسی reposition می شود.

 

 

ضربه های دندانی اینتروشن

 

دندانی که ریشه تکامل یافته است:
– اگر دندان کمتر از mm3 اینترود شده است اجازه رویش به آن بدهید و اگر بعد از ۴ – ۲ هفته رویش نیافت، با جراحی و یا ارتودنسی آن را reposition کنید تا انکیلوز رخ ندهد
– اگر mm 7 – ۳ بود امکان reposition با ارتودنسی و یا جراحی وجود دارد ولی اگر بیشتر از mm7 به داخل ساکت رفته بود، باید با جراحی در جای خود قرار گیرد.
– دندانی که ریشه تکامل یافته دارد، دچار نکروز می شود. پس RCT با یک جلسه Ca(OH)2¬ تراپی توصیه می شود.
– بعد از قرار دادن دندان با ارتودنسی و یا جراحی در جای اصلی خودش، به مدت ۴ هفته اسپلینت منعطف لازم است.

 

 

 

راهنمای درمانی برای دندان Avulsed:

انتخاب درمان بستگی به میزان تکامل ریشه (باز یا بسته بودن انتهای ریشه) و شرایط لیگامان پریودنتال دارد. شرایط PDL بستگی به شرایط نگه داری دندان و مدت زمانی که خارج از دهان بوده است دارد. خصوصاً مدت زمانی که دندان خشک بوده در حیات سلول های PDL موثر است. بعد از ۶۰ دقیقه خشک بودن دندان دیگر سلول های PDL زنده نیستند.

پس از نظر دندانپزشک تقسیم بندی دندان بیرون افتاده بر اساس شرایط سلول های PDL به صورت زیر می باشد:

۱ – سلول های PDL به احتمال زیاد زنده هستند. یعنی دندان بلافاصله در جایش قرار داده شده و یا با فاصله زمانی کمی بعد از ضربه در جای خودش قرار داده شده.

۲ – سلول های PDL احتمالاً زنده هستند ولی به مخاطره افتاده اند.

دندان در ماده واسط قرار داده شده (مثل سالین، شیر، بزاق یا HBSS) و مدت زمان خشک بودن دندان کمتر از ۶۰ دقیقه بوده.

۳ – سلول های PDL دیگر زنده نیستند. مثل وقتی که دندان بیش از ۶۰ دقیقه خشک بوده یا ماده واسط، فیزیولوژیک نبوده است.

 

ضربه های دندانی Avulsion

 

ضربه های دندانی avulsion

الف – اپکس بسته Closed apex

الف-۱) قبل از اینکه بیمار به مطب بیاید، دندان سر جایش گذاشته شده (اپکس بسته)

درمان:‌ Treatment

• ناحیه را با اسپری آب، سالین یا کلرهگزیدین تمیز کنید.
• پارگی های لثه ای بخیه شود.
• وضعیت دندان replant شده از نظر بالینی و رادیوگرافی بررسی شود.
• یک اسپلینت flexible به مدت حداکثر ۲ هفته گذاشته شود.
برای درمان ضربه های دندانی Avulsion به آنتی بیوتیک نیاز است. تتراسیکلین انتخاب اول است (داکسی سیکلین ۲ تا در روز برای ۷ روز با دوز مناسب برای سن و وزن بیمار). به دلیل ریسک تغییر رنگ دندانها در بیماران جوان، پنی سیلین V یا آموکسی سیلین در دوز مناسب، آلترناتیو تتراسیکلین است.
• اگر دندان در تماس با خاک بوده است و از دوز یادآور واکسن کزاز خیلی گذشته برای tetanus booster به پزشک ارجاع داده شود.
• همچنین درمان روت کانال ۱۰ – ۷ روز بعد از replant و قبل از برداشت اسپلینت باید آغاز شود.

توصیه هایی که به بیمار می شود:‌ Patient instructions
– ورزشی که در معرض ضربه قرار می گیرد انجام ندهد.
– تا دو هفته غذای نرم بخورد.
– بعد از هر وعده غذایی، دندان ها حتما با مسواک نرم تمیز شوند و هیچ عذری برای عدم رعایت بهداشت پذیرفته نشود.
– از دهان شویه کلرهگزیدین %۰٫۱ دو بار در روز و به مدت یک هفته استفاده شود.

فالوآپ: Follow-up
روت کانال ۱۰ – ۷ روز بعد از ری پلنت شروع می شود و به عنوان داروی داخل کانال از کلسیم هیدروکساید تا حداکثر یک ماه استفاده می شود.
اسپلینت بعد از ۲ هفته برداشته می شود و رادیوگرافی انجام می شود و فالوآپ های ۴ هفته، ۳ و ۶ ماه و یک سال حتماً صورت می گیرد.

الف-۲)‌ دندان کمتر از ۶۰ دقیقه بیرون دهان بوده و در یک ماده واسط فیزیولوژیک مثل شیر، سالین، بزاق یا Hank’s Balanced نگه داشته شده و یا کمتر از ۶- دقیقه خشک بوده است (اپکس بسته):‌

درمان:‌ Treatment

سطح ریشه با سالین تمیز می شود. در نتیجه آلودگی ها و سلول های مرده از سطح ریشه حذف می شود.

• بی حسی زده می شود.
• ساکت دندانی با سالین شستشو داده می شود.
• اگر شکستگی آلوئولار وجود دارد توسط یک وسیله مناسب در جای خود قرار می گیرد.
دندان با فشار ملایم انگشتان و بدون نیرو در جای خود قرار می گیرد .
• اگر لثه دچار پارگی شده است، بخیه می شود.
• موقعیت دندان از نظر کلینیکی و رادیولوژی بررسی می شود.
از اسپلینت flexible به مدت دو هفته استفاده می شود.

برای درمان ضربه های دندانی Avulsion به آنتی بیوتیک نیاز است. تتراسیکلین انتخاب اول است (داکسی سیکلین ۲ تا در روز برای ۷ روز با دوز مناسب برای سن و وزن بیمار). به دلیل ریسک تغییر رنگ دندانها در بیماران جوان، پنی سیلین V یا آموکسی سیلین در دوز مناسب، آلترناتیو تتراسیکلین است.
• اگر دندان در تماس با خاک بوده است و از دوز یادآور واکسن کزاز خیلی گذشته برای tetanus booster به پزشک ارجاع داده شود.
• همچنین درمان روت کانال ۱۰ – ۷ روز بعد از replant و قبل از برداشت اسپلینت باید آغاز شود.

توصیه هایی که به بیمار می شود:‌ Patient instructions
– ورزشی که در معرض ضربه قرار می گیرد انجام ندهد.
– تا دو هفته غذای نرم بخورد.
– بعد از هر وعده غذایی، دندان ها حتما با مسواک نرم تمیز شوند و هیچ عذری برای عدم رعایت بهداشت پذیرفته نشود.
– از دهان شویه کلرهگزیدین %۰٫۱ دو بار در روز و به مدت یک هفته استفاده شود.

فالوآپ: Follow-up
روت کانال ۱۰ – ۷ روز بعد از ری پلنت شروع می شود و به عنوان داروی داخل کانال از کلسیم هیدروکساید تا حداکثر یک ماه استفاده می شود.
اسپلینت بعد از ۲ هفته برداشته می شود و رادیوگرافی انجام می شود و فالوآپ های ۴ هفته، ۳ و ۶ ماه و یک سال حتماً صورت می گیرد.

 

 

الف-۳) زمان بیرون ماندن دندان از حفره دهان بیش از ۶۰ دقیقه است. (اپکس بسته):‌

درمان:‌ Treatment

replant تأخیری دندان شانس موفقیت طولانی مدت را کاهش می دهد. PDL نکروز شده است و امکان بهبود آن نیست. هدف از حفظ دندان در این شرایط علاوه بر حفظ آن به جهت زیبایی، عملکرد و دلایل فیزیولوژیک، حفظ کانتور استخوان آلوئول می باشد. هرچند که نتیجه نهایی انکیلوز و تحلیل ریشه دندان است.

• بافت نرم روی سطح ریشه به آرامی با گاز استریل حذف می شود.
• می توان RCT را قبل از ری پلنت کردن دندان و یا ۱۰ – ۷ روز بعد انجام داد.
بی حسی تزریق می شود.
• ساکت دندانی با سالین شسته می شود.
• اگر شکستگی آلوئول وجود دارد، با یک وسیله مناسب در جای اصلی قرار می گیرد و دندان با فشار ملایم انگشت در محل خود قرار می گیرد.
• به مدت ۴ هفته با اسپلینت flexible ثابت می شود.

• به آنتی بیوتیک نیاز است. تتراسیکلین انتخاب اول است (داکسی سیکلین ۲ تا در روز برای ۷ روز با دوز مناسب برای سن و وزن بیمار). به دلیل ریسک تغییر رنگ دندانها در بیماران جوان، پنی سیلین V یا آموکسی سیلین در دوز مناسب، آلترناتیو تتراسیکلین است.
• اگر دندان در تماس با خاک بوده است و از دوز یادآور واکسن کزاز خیلی گذشته برای tetanus booster به پزشک ارجاع داده شود.
• همچنین درمان روت کانال ۱۰ – ۷ روز بعد از replant و قبل از برداشت اسپلینت باید آغاز شود.

 

 

 

برای کند کردن روند تحلیل جایگزینی ریشه با استخوان سطح ریشه با فلوراید (سدیم فلوراید ۲% به مدت ۲۰ دقیقه) درمان می شود.
انکیلوز اتفاق غیر قابل پیشگیری در این حالت است و نشانه آن این است که به مرور زمان دندان کوتاهتر از دندان کناری به نظر می رسد. امکان دارد که نیاز به Decoronation وجود داشته باشد.

 

توصیه هایی که به بیمار می شود:‌ Patient instructions
– ورزشی که در معرض ضربه قرار می گیرد انجام ندهد.
– تا دو هفته غذای نرم بخورد.
– بعد از هر وعده غذایی، دندان ها حتما با مسواک نرم تمیز شوند و هیچ عذری برای عدم رعایت بهداشت پذیرفته نشود.
– از دهان شویه کلرهگزیدین %۰٫۱ دو بار در روز و به مدت یک هفته استفاده شود.

فالوآپ: Follow-up
روت کانال ۱۰ – ۷ روز بعد از ری پلنت شروع می شود و به عنوان داروی داخل کانال از کلسیم هیدروکساید تا حداکثر یک ماه استفاده می شود.
اسپلینت بعد از ۴ هفته برداشته می شود و رادیوگرافی انجام می شود و فالوآپ های ۴ هفته، ۳ و ۶ ماه و یک سال حتماً صورت می گیرد.

 

 

 

ب – اپکس باز Open apex

ب-۱)‌ دندان قبل از رسیدن بیمار به مطب دندانپزشکی در جای خود قرار داده شده است (اپکس باز):‌

درمان:‌ Treatment

• ناحیه را با اسپری آب، سالین یا کلرهگزیدین تمیز کنید.
• پارگی های لثه ای بخیه شود.
• وضعیت دندان replant شده از نظر بالینی و رادیوگرافی بررسی شود.
• یک اسپلینت flexible به مدت حداکثر ۲ هفته گذاشته شود.
برای درمان ضربه های دندانی Avulsion به آنتی بیوتیک نیاز است. تتراسیکلین انتخاب اول است (داکسی سیکلین ۲ تا در روز برای ۷ روز با دوز مناسب برای سن و وزن بیمار). به دلیل ریسک تغییر رنگ دندانها در بیماران جوان، پنی سیلین V یا آموکسی سیلین در دوز مناسب، آلترناتیو تتراسیکلین است.
• اگر دندان در تماس با خاک بوده است و از دوز یادآور واکسن کزاز خیلی گذشته برای tetanus booster به پزشک ارجاع داده شود.

هدف از replant دندانی که اپکس آن کامل نشده است، برقراری خونرسانی مجدد پالپ دندان می باشد. اگر این اتفاق نیافتاد که طی فالوآپ ها با بررسی کلینیکی و رادیوگرافی مشخص می شود، RCT انجام می شود.

 

توصیه هایی که به بیمار می شود:‌ Patient instructions
– ورزشی که در معرض ضربه قرار می گیرد انجام ندهد.
– تا دو هفته غذای نرم بخورد.
– بعد از هر وعده غذایی، دندان ها حتما با مسواک نرم تمیز شوند و هیچ عذری برای عدم رعایت بهداشت پذیرفته نشود.
– از دهان شویه کلرهگزیدین %۰٫۱ دو بار در روز و به مدت یک هفته استفاده شود.

فالوآپ: Follow-up

در دندانهای نابالغ، RCT تا زمانی که شواهد بالینی و رادیوگرافی شاهد بر نکروز پالپ مشاهده نشود، انجام نمی شود.

اسپلینت بعد از ۴ هفته برداشته می شود.

فالوآپ در هفته ۴، ماه سوم و ششم و سالانه صورت می گیرد.

 

 

 

ب-۲) دندان کمتر از ۶۰ دقیقه خارج از دهان بوده و در یک ماده واسط فیزیولوژیک مثل شیر، سالین قرار داشته. (اپکس باز):‌

درمان:‌ Treatment

سطح دندان و ناحیه اپیکال فورامن با سالین تمیز می شود. نشان داده شده است که استفاده موضعی از آنتی بیوتیک ها می تواند شانس revascularization پالپ را افزایش دهد. پس اگر در دسترس داريد در مينوسيكلين يا داكسى سيكلين mg1 در ml20 برای ۵ دقیقه غوطه ور سازید.

بی حسی تزریق می شود.

ساکت آلوئول از نظر داشتن شکستگی بررسی می شود و اگر شکستگی ساکت آلوئول وجود داشت با وسیله مناسب در جای خودش قرار می گیرد. لخته خونی داخل ساکت با ملایمت برداشته می شود و دندان به آرامی با فشار انگشت در جای خود قرار می گیرد.

اگر پارگی لثه وجود داشت بخیه می شود. خصوصاً در ناحیه سرویکال موقعیت نرمال دندان از نظر بالینی و رادیوگرافی بررسی می شود و split flexible به مدت ۲ هفته استفاده می شود.

نیاز به آنتی بیوتیک سیستمیک وجود دارد.

Tetanus booster یا دوز یادآور کزاز چک می شود.

هدف از replant دندان نابالغ در بچه ها، اجازه دادن به این است که خونرسانی دندان باز گردد. احتمال تحلیل ریشه به دلیل عفونت باید در نظر گرفته شود. چون چنین تحلیلی در دندانهای بچه ها سریع پیش می رود. اگر خونرسانی مجدد اتفاق نیافتد که با بررسی های رادیوگرافی و بالینی ارزیابی می شود، نیاز به روت کانال تراپی می باشد.

 

توصیه هایی که به بیمار می شود:‌ Patient instructions
– ورزشی که در معرض ضربه قرار می گیرد انجام ندهد.
– تا دو هفته غذای نرم بخورد.
– بعد از هر وعده غذایی، دندان ها حتما با مسواک نرم تمیز شوند و هیچ عذری برای عدم رعایت بهداشت پذیرفته نشود.
– از دهان شویه کلرهگزیدین %۰٫۱ دو بار در روز و به مدت یک هفته استفاده شود.

فالوآپ: Follow-up

در دندانهای نابالغ، RCT تا زمانی که شواهد بالینی و رادیوگرافی شاهد بر نکروز پالپ مشاهده نشود، انجام نمی شود.

اسپلینت بعد از ۲ هفته انجام می شود.
فالوآپ در هفته ۴، ماه سوم و ششم و سالانه صورت می گیرد.

 

ب-۳) زمان بیرون بودن دندان بیش از ۶۰ دقیقه بوده است. (اپکس باز):‌

درمان:‌ Treatment

در این نوع از ضربه های دندانی، replant تأخیری دندان شانس موفقیت طولانی مدت را کاهش می دهد. PDL نکروز شده است و امکان بهبود آن نیست. هدف از حفظ دندان در این شرایط علاوه بر حفظ آن به جهت زیبایی، عملکرد و دلایل فیزیولوژیک، حفظ کانتور استخوان آلوئول می باشد. هرچند که نتیجه نهایی انکیلوز و تحلیل ریشه دندان است.

• بافت نرم روی سطح ریشه به آرامی با گاز استریل حذف می شود.
• می توان RCT را قبل از ری پلنت کردن دندان و یا ۱۰ – ۷ روز بعد انجام داد.
بی حسی تزریق می شود.
• ساکت دندانی با سالین شسته می شود.
• اگر شکستگی آلوئول وجود دارد، با یک وسیله مناسب در جای اصلی قرار می گیرد و دندان با فشار ملایم انگشت در محل خود قرار می گیرد.
• به مدت ۴ هفته با اسپلینت flexible ثابت می شود.
برای کند کردن روند تحلیل جایگزینی ریشه با استخوان سطح ریشه با فلوراید (سدیم فلوراید ۲% به مدت ۲۰ دقیقه) درمان می شود.
انکیلوز اتفاق غیر قابل پیشگیری در این حالت است و نشانه آن این است که به مرور زمان دندان کوتاهتر از دندان کناری به نظر می رسد. امکان دارد که نیاز به Decoronation وجود داشته باشد.

توصیه هایی که به بیمار می شود:‌ Patient instructions
– ورزشی که در معرض ضربه قرار می گیرد انجام ندهد.
– تا دو هفته غذای نرم بخورد.
– بعد از هر وعده غذایی، دندان ها حتما با مسواک نرم تمیز شوند و هیچ عذری برای عدم رعایت بهداشت پذیرفته نشود.
– از دهان شویه کلرهگزیدین %۰٫۱ دو بار در روز و به مدت یک هفته استفاده شود.

فالوآپ: Follow-up

در دندانهای نابالغ، RCT تا زمانی که شواهد بالینی و رادیوگرافی شاهد بر نکروز پالپ مشاهده نشود، انجام نمی شود.

اسپلینت بعد از ۴ هفته برداشته می شود.

فالوآپ در هفته ۴، ماه سوم و ششم و سالانه صورت می گیرد.

 

 

رفرنس:

انجمن بین المللی تراموتولوژی دندان
iadt-dentaltrauma.org

 

ارسال پاسخ