علت خشکی دهان و راه های درمانی آن

خشکی دهان مسئله ای به نسبت شایع است که به دلایل گوناگونی ممکن است ایجاد شود و عوارض جانبی خواهد داشت که در ادامه مطلب دکتر آذر اصلانی مقدم، متخصص درمان ریشه دندان درباره آن توضیح خواهند داد.

دلایل ایجاد خشکی دهان

    • مصرف بعضی داروها
    • رادیوتراپی
    • مصرف الکل
    • استرس
    • تنفس دهانی
    • شوگرن
  • مصرف برخی از داروها: زیرا عوارض جانبی برخی از داروها منجربه خشکی دهان می شود، مخصوصا زمانی که فرد دو دارو  با عارضه جانبی خشکی دهان را، همزمان مصرف می کند مانند: مصرف همزمان آنتی هیستامین و ضد افسردگی ها.این ترکیب دارویی باعث می شود فرد شدت خشکی دهان را بیشتر احساس کند.

خشکی دهان

دیگر دلایل ایجاد خشکی دهان…

  • سندروم شوگرن، یک بیماری اتوایمیون است که معمولا زنان میانسال را درگیر کرده و این بیماری اتوایمیون روی غدد بزاقی تاثیر گذاشته و در نتیجه بزاق کمتری در دهان ترشح می شود.
  • خشکی دهان در افرادی که تحت تاثیر رادیوتراپی سر و گردن، به دلیل بیماری های بدخیم قرار می گیرند هم به وجود می آید. یعنی پس از رادیوتراپی در ناحیه ی دهان دچار خشکی دهان می شود.
  • خشک شدن زبان و دهان زمانی ایجاد می‌شود که غدد بزاقی دهان به اندازه کافی بزاق تولید نمی‌کنند که دهان شما را مرطوب نگهدارند. این غدد ممکن در اثر عواملی که در زیر آمده به‌ درستی عمل نکنند:

    داروها:

    عوارض صدها دارو، از جمله بسیاری از داروهای بدون نسخه، خشکی دهان است. برخی از انواع داروهای ضد افسردگی، فشارخون بالا و اضطراب و همچنین برخی از آنتی هیستامین‌ها، داروهای ضد احتقان، شل کننده‌های ماهیچه‌ها و داروهای ضد درد بیشتر باعث ایجاد خشکی دهان می‌شوند.

     افزایش سن:

    بسیاری از افراد مسن، در اثر افزایش سن به خشکی دهان مبتلا می‌شوند. عوامل موثر در خشک شدن دهان شامل استفاده از داروهای خاص، تغییر توانایی بدن در هضم داروها، تغذیه نامناسب و مشکلات سلامت طولانی مدت هستند. داروهای شیمی درمانی می‌توانند ماهیت و مقدار تولید بزاق را تغییر دهند. این تغییر ممکن است موقتی بوده و جریان طبیعی تولید بزاق پس از تکمیل دوره درمان دوباره به حالت عادی برمی‌گردد. درمان به روش پرتو درمانی در قسمت سر و گردن به غدد بزاقی آسیب رسانده و باعث کاهش قابل توجهی در تولید بزاق می‌شوند. این مشکل ممکن است با توجه به میزان پرتو درمانی و محل مورد درمان، موقت یا دائمی باشد.

     آسیب عصبی:

    یک زخم یا جراحی که باعث آسیبی به سر و گردن شما شود می‌تواند باعث خشکی زبان و دهان شود.

     عارضه‌های سلامتی دیگر:

    خشکی دهان ممکن است در اثر برخی از مشکلات سلامتی دیگر مانند دیابت، سکته، عفونت قارچی یا برفک در دهان یا بیماری آلزایمر ایجاد شود، یا در اثر بیماری‌های خود ایمنی مانند سندرم اسجوگرن یا ایدز به وجود آید. خروپف و نفس کشیدن با دهان باز نیز می‌تواند در ایجاد خشکی دهان موثر باشد.

    تنباکو:

    سیگار کشیدن یا جویدن تنباکو می‌تواند علائم خشکی دهان را افزایش دهد.

    استفاده تفریحی از مواد مخدر:

    مت‌آمفتامین می‌تواند باعث ایجاد خشکی شدید دهان و آسیب به دندان‌ها شود. این عارضه با نام عارضه‌ی دهانی مت نیز نامیده می‌شود. ماری جوانا نیز می‌تواند باعث خشکی دهان شود.

علائم

اگر به اندازه کافی بزاق تولید نمی‌کنید باید همیشه یا اکثر اوقات به این علائم و نشانه‌ها توجه کنید.

  •  خشکی یا احساس چسبندگی در دهانتان
  •  وجود بزاق کم و غلیظ
  • بوی بد دهان
  •  مشکل در جویدن، صحبت کردن و قورت دادن
  •  گلوی خشک و دردناک و گرفته
  •  زبان خشک یا شیاردار
  •  تغییر در حس چشایی
  •  مشکل در گذاشتن دندان مصنوعی

علاوه بر این، خشکی دهان ممکن است باعث شود رژ لب به دندان‌ها بچسبد.

مشکلات حاصل از خشکی دهان چیست؟

مسئله ی خشکی دهان جدا از آن که یک احساس ناخوشایند است، مشکلات زیادی هم ایجاد خواهد کرد.

  • احتمال ابتلا به پوسیدگی دندان در این افراد افزایش می یابد.
  • این افراد مستعد بیماری های لثه می شوند.
  • مستعد به ابتلا به بیماری های قارچی هستند.
  • گیر پروتز یا دست دندان در افرادی که دچار خشکی دهان هستند کاهش پیدا می کند و این افراد در جویدن، قورت دادن و تکلم دچار مشکل خواهند شد و به مقدار زیادی هم حس چشاییشان تحت تاثیر قرار می گیرد.

تشخیص

برای تعیین علت خشکی دهان، احتمالا پزشکتان تاریخچه پزشکی شما و تمام داروهایی که استفاده می‌کنید، از جمله داروهای بدون نسخه را بررسی و دهان شما را معاینه خواهد کرد. گاهی ممکن است نیاز به آزمایش خون، تصاویر اسکن شده از غدد بزاقی یا آزمایش‌هایی که مقدار تولید بزاق را نشان می‌دهند نیز باشد تا علت خشک شدن دهانتان مشخص شود. اگر پزشکتان شک کند که خشکی دهان در اثر سندرم اسجوگرن به‌وجود آمده، یک نمونه‌ی کوچک از سلول‌های غدد بزاقی از لب‌های شما (نمونه برداری) برای آزمایش فرستاده می‌شود.

به طور کلی رعایت بهداشت دهان و دندان بسیار توصیه می شود، اما افرادی که دچار خشکی دهان هستند، به علت مستعد بودن پوسیدگی دندانها، باید بهداشت دندان ها در حد عالی رعایت کنند.

راه درمان خشکی دهان چیست؟

برای شناسایی بهترین راه درمان و رهایی از خشکی دهان آن است که، باتوجه به علت ایجاد خشکی دهان، روش درمانی مناسب انتخاب شود:

  • اگر علت خشکی دهان، مصرف الکل و سیگار باشد، فرد باید مصرف آنها را کاهش دهد.
  • افرادی که دراسترس زیاد هستند باید راهی برای کاهش و درمان آن بیابند.
  • همینطور در صورتی که تنفس دهانی عامل ایجاد خشکی دهان است، راه چاره ای برای آن بیابند.
  • در مواقعی که عارضه ی جانبی دارویی عامل ایجاد خشکی دهان شده باشد، بیمار باید با پزشک خود مشورت کند تا دارو را تغییر داده و یا میزان مصرف آن را کاهش دهد.
  • اما اگر بیماری، شوگرن و یا رادیوتراپی علت ایجاد خشکی دهان وی باشد، بیمار باید تا حدامکان درمان تسکینی ایجاد کرده، به این معنی که خشکی دهان را برای خود قابل تحمل کند.

راه های تسکین خشکی دهان چیستند؟

  • آب بیشتری باید مصرف شود.
  • از آدامس های بدون قند استفاده کنید زیرا جویدن آدامس منجربه افزایش ترشح بزاق شود.
  • می توان از آبنبات هایی که قند پایینی داشته و اسیدی نیستند استفاده کرد.(مصرف این مواد به علت ایجاد ترشحات بیشتر در دهان است اما اگر آبنبات مورد استفاده اسیدی و یا قند بالایی داشته باشد باعث ایجاد پوسیدگی می شود زیرا همانطور که گفته شد در افرادی که خشکی دهان دارند، میزان ابتلا به پوسیدگی دندان زیاد است و نباید این احتمال افزایش یابد.)
  • استفاده از محصولاتی که بزاق مصنوعی بوده، مناسب است، این محصولات را می توانید از داروخانه تهیه کنید.
  • استفاده از دهانشویه بی کربنات نیز مفید است، این محصولات را می توان در منزل درست کرده و چندین بار در روز قرقره کرده و مصرف نمود.( برای مصرف دهانشویه فلوراید نیز توجه داشته باشید از انواع بدون الکل مانند فلوراید بدون الکل باشد.)
  • هر آنچه می تواند منجربه افزایش خشکی دهان شود را کاهش دهید، مانند:چای، قهوه
  • نوشیدنی های اسیدی مانند آبمیوه، نوشابه های گازدار و یا مشروباتی که باعث ایجاد خشکی دهان می شوند را کمتر استفاده کنید.

نتیجه

همانطور که گفته شد بیماری های لثه، پوسیدگی دندان با خشکی دهان افزایش می یابد، بنابراین توصیه می شود ویزیت های مرتب دندان را در برنامه زندگی خود قرار دهید  و مصرف قند را تا حدامکان کاهش دهید و همچنین از دهانشویه های فلوراید که منجربه تقویت ساختار دهان می شود، استفاده نمایید تا میزان احتمال پوسیدگی دندان کاهش یابد. این مقاله برای رعایت بیشتر بهداشت دهان مفید است: روش صحیح مسواک زدن

افرادی که مبتلا به خشکی دهان هستند باید بهداشت دهان و دندان را بسیار زیاد و در حد بالای آن رعایت کنند.

می توان گفت درمان خشکی دهان یک درمان علامتی است که با مصرف محصولات متنوعی که در بازار وجود دارد مانند: GC dry mouth و یا دهانشویه بی کربنات می توان بررسی کرد که کدام محصولات برایمان بهتر بوده و احساس بهتری با مصرف آن خواهیم داشت و کاربردی تر است.

به این طریق می توانیم خشکی دهان را برای خود قابل تحمل تر کنیم و مشکلات ناشی از آن را به خوبی کنترل و تکسین دهیم.

عوارض خشکی دهان

اگر به اندازه‌ی کافی بزاق نداشته و دهان خشک داشته باشید، این خشکی ممکن است به مشکلات زیر منجر شود.

  •  افزایش پلاک، پوسیدگی دندان و بیماری‌های لثه
  •  سوزش دهان
  •  وجود عفونت قارچی یا برفک در دهانتان
  •  پوست خشن یا ترک‌دار در گوشه‌های دهان یا لب‌های ترک خورده
  •  تغذیه بد ناشی از مشکلات موجود در جویدن و قورت دادن

درمان خشکی دهان

درمان خشکی دهان، به علت خشکی دهان بستگی دارد. دندانپزشک شما ممکن است:

  •  داروهایی که استفاده می‌کنید و ممکن است باعث خشکی زبان و دهان شوند را تغییر دهد. اگر پزشکتان معتقد باشد که داروها عامل خشکی دهان هستند، ممکن است مقدار دارو را تغییر داده یا داروی دیگری که باعث خشکی دهان نمی‌شود را تجویز کند.
  •  استفاده از محصولات مرطوب کننده دهان را توصیه کند. این محصولات شامل داروهای با نسخه یا دهان‌شویه‌های بدون نسخه، بزاق مصنوعی یا مرطوب کننده‌هایی برای مرطوب و روانسازی دهان هستند.دهان‌شویه‌ها مخصوص دهان‌های خشک هستند، آنها مخصوصا برای افرادی که زایلیتول (xylitol) دارند موثر بوده و از دندان‌ها نیز در برابر پوسیدگی محافظت می‌کنند.

اگر خشکی دهان شدید دارید پزشکتان ممکن است:

  •  داروهایی برای تحریک بزاق تجویز کند. ممکن است پزشک پیلوکارپین (Salagen) یا سویملین (Evoxac) برایتان تجویز کند تا تولید بزاق را تحریک کند.
  •  از دندان‌هایتان محافظت کند. برای جلوگیری از سوراخ شدگی، ممکن است دندانپزشک فلوراید برایتان تجویز کند که تری‌ها از فلوراید پر کرده و در طول شب بر روی دندان‌هایتان قرار دهید. همچنین ممکن است پزشک توصیه کند که برای کنترل سوراخ شدگی، به طور هفتگی دندان‌ها را با شوینده کلرهگزیدین شستشو دهید.

 غذاها و آب نبات‌های شکری و اسیدی:

این مواد خطر پوسیدگی دندان را افزایش می‌دهند. از غذاهایی که ادویه زیاد دارند و شور هستند دوری کنید زیرا باعث سوزش میشوند.

بزاق دهان در محافظت از سلامت دهان و دندان نقش مهمی دارد. انجام کارهای زیر برای حفاظت از دندان‌ها به بهبود خشک شدن دهان نیز کمک می‌کند:

  •  با یک خمیردندان فلوراید مسواک بزنید و از نخ دندان استفاده کنید. از دندانپزشکتان بپرسید که از میان خمیردندان فلوراید، خمیردندان حاوی بتائین یا ژل دندان کدام برای شما به عنوان خنثی ساز اسیدهای حاصل از باکتری‌ها مناسب‌تر هستند.
  •  از یک شوینده فلوراید استفاده کنید یا قبل از خواب با ژل فلوراید مسواک بزنید.
  • حداقل دو مرتبه در سال به دندانپزشکی بروید تا دندان‌هایتان را معاینه کرده، پلاک‌ها را خارج کند و از پوسیدگی دندان جلوگیری کند.

دکتر آذر اصلانی مقدمAuthor posts

متخصص عصب کشی (متخصص اندو یا روت کانال تراپی یا درمان ریشه) و دکترای تخصصی در رشته اندودانتیکس هستم. استفاده از تکنولوژی پیشرفته و مواد دندانپزشکی با کیفیت، دانش و تجربه سالها فعالیت، باعث اطمینان بخشی به بیماران از لحاظ تجربه درمانی متفاوت می باشد. درتلاشم از طریق وب سایتم به شما کمک کنم. حتما سوالات خود را در قسمت دیدگاه یا بخش مشاوره دندانپزشکی سایت از من بپرسید.

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × 3 =